Top 10 các loại nấm độc & Cách phân biệt từng loại nấm

Theo Wikipedia, trong khoảng 100.000 loài nấm được biết đến trên thế giới tính tới thời điểm bây giờ, có đến 100 loài trong số chúng là các loài nấm độc gây hại cho con người. Tuy số lượng của nấm độc chỉ chiếm tỉ lệ ít so với nấm có thể ăn được, những việc phân biệt chúng là rất khó. Cùng web dự báo thời tiết tìm hiểu tên các loại nấm độc và cách phân biệt để bảo vệ bản thân nhé!

Các dấu hiệu nhận biết nấm độc bạn cần phải biết

Đầu tiên phải nói đến màu sắc, càng sặc sỡ càng nguy hiểm. Các loài nấm độc thường có đốm đỏ, trắng và màu đen. Trên thân của chúng có nhiều vằn và vết nứt xung quanh. Đôi khi chúng sẽ chảy nhựa khi chúng ta hái.

Tiếp theo là mùi hương của chúng. Khi ngắt nấm mà ta có thể ngửi thấy được mùi thơm, cay, hắc nhẹ hoặc mùi đắng nồng xộc lên mũi thì đó chính là loại nấm chứa độc. Một số loại nấm độc nằm trong trường hợp không có mùi, tuy nhiên, đối với những loại đó thì bản thân chúng ta cần phải có được những kiến thức, kỹ năng sinh tồn mới có thể phân biệt được. 

Quan sát hình ảnh các loại nấm cũng đem lại cho bản thân ta sự nhận biết thông qua cây nấm. Nấm độc thường có lá tia màu trắng nằm dưới mũ nấm. Tránh chọn những cây nấm có phần mũ, thân nấm xuất hiện đốm đỏ hoặc màu đỏ. Các loài nấm độc thường gặp thường hay có đầy đủ các bộ phận: Phiến nấm, mỹ, cuống, vòng cuống và bao gốc.

Ngoài ra, chúng ta còn có thể phân biệt bằng cách thử nghiệm: 

  • Lấy phần đầu trắng của hành lá chà lên phần mũ của nấm. Nếu chỗ bị tác động chuyển sang màu xanh nâu thì chính là nấm độc
  • Dùng muỗng, đũa, hãy những vật dụng bằng bạc cắm vào mũ hoặc thân nấm. Nếu vật dụng chuyển đổi màu sắc thì chúng là nấm độc và ngược lại.
  • Ta có thể dùng sữa tươi, rưới lên phần mũ nấm, khi xảy ra hiện tượng sữa bị vón cục lại thì thôi, bỏ ngay đi nhé.

Các loài nấm độc phổ biến

Nấm độc tán trắng – Amanita verna

  • Hình dạng: Mũ nấm màu trắng, có bề mặt nhẵn bóng. Lúc non có đầu tròn hình trứng, mũ thì dính dính chặt và cuống. Toàn thân có màu trắng, chân cuống phình dạng cũ và bao gốc hình đài hoa.
  • Thịt nấm: Bên trong cây nấm có màu trắng, mềm và mùi thơm dịu
  • Độc tố: Amanitin (Amatoxin), độc tính mạnh
Các loài nấm độc - Amanita verna
Nấm độc tán trắng – Amanita verna

Đây là một trong các loài nấm độc ở Việt Nam, rất khó để phân biệt với nấm ăn được. Vì vậy rất dễ dẫn đến tình trạng ngộ độc nấm.

Khi ăn vào, độc tính của nấm sẽ làm tổn thương đến tế bào gan và dẫn tới hoại tử. Ngoài ra, khi những bà mẹ đang cho con bú nếu lỡ ăn phải loại nấm này thì chất độc có thể gây ngộ độc cho trẻ sơ sinh thông qua đường sữa.

Nấm độc trắng hình nón – Amanita virosa

  • Hình dạng: hình ảnh bên ngoài của một trong các loài nấm độc gây chết người – Amanita virosa khá giống với dạng non của nấm độc tán trắng ở trên, mũ nấm dính chặt vào cuống. Toàn thân là màu trắng, cuống nấm có vòng dạng màng, gần sát mũ.
  • Thịt nấm: Trắng, mềm và có mùi thơm dịu
  • Độc tố: Amanitin (Amatoxin), độc tính mạnh
Các loài nấm độc - Amanita virosa
Một trong các loài nấm độc – nấm Amanita virosa

Độc tính của loài nấm độc này tác động lên nguyên sinh chất tế bào, gây phá hủy tế bào, đặc biệt là gan, khiến suy gan nguy cấp. Các triệu chứng ngộ độc của loài nấm này thường xuất hiện chậm, lúc đầu sẽ có những trường hợp đau bụng, nôn, vàng da,… nặng hơn thì sẽ xuất huyết, hôn mê,.. dẫn tới tử vong. 

Nấm mũ khía nâu xám – Inocybe rimosa

  • Hình dạng: Mũ nấm hình nón hình tròn hoặc hình chuông. Có đỉnh nhọn, các sợi tơ màu vàng nâu tỏa ra từ đỉnh mũ xuống. Khi già, mép mũ bị xẻ ra thành nhiều tia riêng lẻ.
  • Thịt nấm: Có màu vàng
  • Độc tố: Muscarin
Nấm mũ khía nâu xám - Inocybe rimosa
Nấm mũ khía nâu xám – Inocybe rimosa

Khi ăn phải một trong các loài nấm độc – Inocybe rimosa này, độc tố gây ảnh hưởng đến thần kinh phó giao cảm, gây các triệu chứng như đổ mồ hôi, khó thở, mạch chậm, hôn mê, co giật. 

Nấm ô tán trắng phiến xanh – Chlorophyllum molybdites

  • Hình dạng: Giai đoạn đầu phát triển, mũ nấm hình bán cầu dài, vàng nhạt, có các vảy nhỏ màu nâu hoặc xám nhạt. Đến giai đoạn trưởng thành, phần mũ trải thẳng ra hoặc có hình dạng ô, màu trắng, khi đó các vảy di chuyển dần về đỉnh mũ 
  • Thịt nấm: Màu trắng
  • Độc tố: Thấp, gây rối loạn tiêu hóa.
Nấm ô tán trắng phiến xanh - Chlorophyllum molybdites
Nấm ô tán trắng phiến xanh – Chlorophyllum molybdites

Chất độc của nấm Ô tán khiến người ăn phải sẽ bị tác động lên đường ruột. Thường gây buồn nôn, ói mửa, đau bụng, nặng nhất là tiêu chảy. Triệu chứng này giảm dần cho tới 2-3 ngày. 

Nấm tử thần – Death cap

  • Hình dạng: Mũ nấm tỏa ra như chiếc nón trùm đầu to. Phiến nấm có màu nâu đậm và ngả dần sang màu vàng khi tỏa ra vành nấm. Chân cuống phình như củ, bao gốc hình đài hoa.
  • Thịt nấm: Màu trắng
  • Độc tố: Amatoxin
Nấm tử thần - Death cap
Nấm tử thần – Death cap

Loại chất độc này vẫn gây ngộ độc mặc dù ngay cả khi nấu chín, bởi chất Amatoxin trong nấm chịu nhiệt khá tốt. Tầm sau nửa ngày, nấm độc gây ra các triệu chứng như đau bụng, nôn mửa, tiêu chảy ra máu, mất nước dữ dội, nặng hơn là đường huyết bị hạ xuống.

Giống như cái tên của chúng, độc tố Amatoxin gây tổn thương gan, thận, hệ thần kinh trung ương của não bộ. Khiến người ăn nhanh chóng rơi vào trạng thái hôn mê và dễ dẫn đến tử vong cao khi không đưa đi cấp cứu kịp thời. 

Nấm chết người – Webcaps (loài Cortinarius)

  • Hình dạng: Mũ nấm phủ xuống và tỏa dần ra rìa mũ màu nâu. Phiến và chân nấm có cùng màu nâu
  • Thị nấm: Màu nâu nhạt
  • Độc tố: Orellanine
Nấm chết người - Webcaps (loài Cortinarius)
Nấm chết người – Webcaps (loài Cortinarius)

Triệu chứng mà một trong các loài nấm độc chết người này mang lại không khác gì bệnh cúm khi mới xuất hiện. Từ 2 – 3 ngày sau thì các triệu chứng ngày càng trở nặng, điều đó càng khiến cho các chẩn đoán dễ bị sai. Độc tố này sẽ gây suy thận và dẫn đến tử vong nếu chúng ta chủ quan với những triệu chứng ban đầu.

Nấm Mũ đầu lâu mùa thu – Autumn Skullcap 

  • Hình dạng: Đây là loài mũ nấm dẹt, bầu ở đỉnh như đĩa úp ngược, có màu nâu pha với chút vàng ở viền nấm. Chân nấm dài, có màu trắng đục.
  • Thịt nấm: Hiện chưa có thông tin
  • Độc tố: Amatoxin
Nấm Mũ đầu lâu mùa thu - Autumn Skullcap 
Nấm Mũ đầu lâu mùa thu – Autumn Skullcap 

Các loài nấm này thường mọc dại trên những thân cây đã chết. Ngoại hình khá tương đồng với những loại nấm vô hại khác, dẫn đến nhiều người lầm tưởng và ăn chúng. Khi đó, người ăn sẽ xuất hiện các triệu chứng như nôn mửa, tiêu chảy, hạ thân nhiệt, gan bị tổn thương, có thể tử vong nếu không đưa đi cấp cứu kịp thời

Nấm độc Deadly Dapperling

  • Hình dạng: Mũ nấm màu nâu, đường kính rộng khoảng 4cm khi trưởng thành. Thân màu nâu hồng, phiến có màu trắng
  • Thịt nấm: màu trắng
  • Độc tố: Amatoxin
Nấm độc Deadly Dapperling
Deadly Dapperling – Thuộc top các loài nấm độc

Thuộc top các loài nấm độc nhất thế giới, độc tố của nấm này gây ra 80-90% ca tử vong do ngộ độc nấm, bởi ngoại hình không khác gì loại nấm thường vô hại. Các biểu hiện ban đầu bao gồm đau bụng và rối loạn tiêu hóa, suy gan và dẫn đến mức tử vong.

Nấm thức thần – Psilocybe Pelliculosa 

  • Hình dạng: Phiến nấm trong quá trình phát triển có màu trắng, khi già chúng sẽ có màu xanh nhạt hoặc xanh xám. Cuống nấm dài và mỏng, màu của nó trùng với màu mũ, có khi chuyển sang màu lục hoặc lam. 
  • Thịt nấm: Màu nâu nhạt, mùi nhẹ
  • Độc tố: Psilocybin và Psilocin 
Nấm Psilocybe Pelliculosa
Nấm Psilocybe Pelliculosa

Tại sao loài nấm nhỏ như thế này lại lọt vào danh sách các loài nấm độc gây nguy hiểm cho con người? Bởi loại nấm này khiến cho người ăn nó bị rối loạn thần kinh, sinh ra ảo giác, dễ bị kích động,… Các triệu chứng xuất hiện sau thời gian ăn khoảng 1 giờ đồng hồ, hết sau khoảng 1 ngày.

Nấm Phiến đen chân vàng – Yellow-staining

  • Hình dạng: Phiến có màu trắng pha chút vàng, viền nấm úp xuống. Không có vòng cuống, phần cuối đuôi chân màu vàng.
  • Thịt nấm: Màu trắng, ở phần chân nấm có chút màu vàng
  • Độc tố: Amatoxin
Nấm Psilocybe Pelliculosa
Các loài nấm độc – Yellow-staining

Loại nấm Yellow-staining có mùi hóa học rất đặc trưng như hóa chất khử trùng, dầu hỏa khi nấu, hoặc mùi của chúng có thể đặc trưng hơn. 

Sau khi ăn loại nấm này từ 30p – 2h, bạn sẽ gặp những triệu chứng đau quặn bụng. buồn nôn, tiêu chảy. Nặng hơn là đau đầu, chóng mặt, chảy mồ hôi, những những trường hợp này hiếm gặp hay xuất hiện. 

Như vậy, Web dự báo thời tiết đã cùng các bạn điểm qua các loài nấm độc hiện nay và cũng như cách phân biệt chúng. Hy vọng các bạn sẽ chú ý hơn trong việc hái nấm bên ngoài dể bảo vệ sức khỏe của bạn thân. Nhớ truy cập website của chúng mình để đọc thêm nhiều thông tin bổ ích nhé!